Support Buddhavani Saptahik by promoting your company's product. Contact 9866429659/9841379528 for more detail

धर्म, संस्कृति, परम्परा, तथा राजसंस्थाप्रति समर्पित

तल र माथि हेरी खाने (सूचीमुखिसुत्तं)

/ बुध्दबाणी
एक समय, आयुष्मान् सारिपुत्र राजगृहस्थित वेणुवनको कलन्दकनिवापमा बस्नुभएको थियो ।
अनि आयुष्मान् सारिपुत्र पूर्वाण्ह समयमा चीवर पहिरी पात्र–चीवर ग्रहण गरी भिक्षाटनार्थ राजगृहमा जानुभयो । राजगृहमा क्रमैसँग भिक्षाटन् गरिसकेपछि एउटा भित्तामा अडेस लिई भिक्षा भोजन गर्दै हुनुहुन्थ्यो । अनि सूचिमुखी परिव्राजका जहाँ आयुष्मान् सारिपुत्र हुनुहुन्थ्यो त्यहाँ गइन् । त्यहाँ पुगेपछि आयुष्मान् सारिपुत्रलाई यस्तो भनिन्—
“श्रमण ! किन तलतिर हेरेर खाँदैछौ ?”
“बहिनी ! मैले तलतिर हेरेर खाएको छैन ।”
“श्रमण ! त्यसोभए माथितिर हेरेर खाँदैछौ त ?”
“बहिनी ! मैले माथितिर हेरेर पनि खाएको छैन ।”
“श्रमण ! त्यसोभए चारैदिशातिर हेरेर खाँदैछौ त ?”
“बहिनी ! चारैदिशातिर हेरेर पनि मैले खाएको छैन ।”
“श्रमण ! त्यसोभए विदिशातिर हेरेर खाँदैछौ त ?”
“बहिनी ! विदिशातिर हेरेर पनि मैले खाएको छैन ।”
!— “श्रमण ! किन तलतिर हेरेर खाँदैछौ ?” भनी सोध्दा ‘बहिनी ! तलतिर हेरेर मैले खाएको छैन भनी भन्छौ ।
२— ‘श्रमण ! त्यसोभए माथितिर हेरेर खाँदैछौ त ? भनी सोध्दा ‘बहिनी ! माथितिर हेरेर पनि मैले खाएको छैन भनी भन्छौ ।
३— “श्रमण ! त्यसोभए चारैदिशातिर हेरेर खाँदैछौ त ? भनी सोध्दा ‘बहिनी ! चारैदिशातिर हेरेर पनि मैले खाएको छैन भनी भन्छौ ।
४— ‘श्रमण ! त्यसोभए विदिशातिर हेरेर खाँदैछौ त ? भनी सोध्दा ‘बहिनी ! विदिशातिर हेरेर पनि मैले खाएको छैन भनी भन्छौ ।
श्रमण ! त्यसोभए कसरी खाँदछौ त ?” १— “बहिनी ! जुन श्रमण ब्राम्हणहरू— तिरश्चीनविद्या भनिने वस्तुविद्यादि (कुनै प्रकारका तरकारीहरू अथवा फलपूmलहरू उत्पादन गर्ने विद्यालाई ‘वस्तुविद्याु (ख्भनभतबतष्यल) भनी भन्छन् । यस्ता विद्याद्वारा उपलब्ध भएको लाभ–सत्कार तथा धनद्वारा जीविका गर्नु— बुद्धधर्मको नीति अनुसार— श्रमण ब्राम्हणहरूका निमित्त मिथ्या–जीविका हुन जान्छ ।) मिथ्या जीवनद्वारा जीविका गर्छन्— त्यस्ता श्रमण ब्राम्हणहरूलाई— ‘तलतिर हेरेर खानेु भनी भन्दछन् ।”
२— “बहिनी ! जुन श्रमण ब्राम्हणहरू— तिरश्चीनविद्या भनिने नक्षत्रविद्यादि (नक्षत्र–विद्या भन्नाले ज्योतिष–लक्षण शास्त्र आदि विद्यालाई भनिएको हो । ‘यस्तो लगन छ उस्तो लगन छु भनी आदि कुराहरू बताई त्यसद्वारा उपलब्ध भएको लाभ–सत्कार तथा धनद्वारा जीविका गर्नु पनि बुद्ध धर्मको नीति अनुसार श्रमण ब्राम्हणहरूका निमित्त मिथ्या जीविका हुन जान्छ । ) मिथ्या जीवनद्वारा जीविका गर्छन्— त्यस्ता श्रमण ब्राम्हणहरूलाई— ‘माथितिर हेरेर खाने भनी भन्दछन् ।”
३— “बहिनी ! जुन श्रमण ब्राम्हणहरू— यता–उता जाने–आउने दूतेय्यादि मिथ्या जीवन– द्वारा जीविका गर्छन्— त्यस्ता श्रमण ब्राम्णहरूलाई ‘चारैदिशातिर हेरेर खाने भनी भन्दछन् । ४— “बहिनी ! जुन श्रमण ब्राम्हणहरू— तिरश्चीनविद्या भनिने अङ्गविद्यादि (अङ्गविद्या भनी स्त्री वा पुरुषहरूको अङ्गप्रत्यङ्ग लक्षणादि हेर्नेलाई ‘अङ्गविद्या भनी भनिन्छ । यस्ता लक्षणहरू हेररे— ‘यस्तो हुन्छ उस्तो हुन्छु आदि भनी त्यसबाट उपलब्ध हुने लाभसत्कार तथा धनद्वारा जीविका गर्नु पनि बुद्ध धर्मको नीति अनुसार श्रमण ब्राम्हणहरूको निमित्त मिथ्या जीविका हुन आउँछ । ) मिथ्या जीवनद्वारा जीविका गर्छन्— त्यस्ता श्रमण ब्राम्हणहरूलाई— ‘विदिशातिर हेरेर खाने भनी भन्दछन् ।”
“बहिनी ! न म त्यो तिरश्चीनविद्या भनिने वस्तुविद्यादि मिथ्या जीवनद्वारा जीविका गर्छु, न तिरश्चिनविद्या भनिने नक्षत्रविद्यादि मिथ्या जीवनद्वारा नै जीविका गर्छु, न त यताउता जाने आउने दूतेय्य कामद्वारा मिथ्या जीविका गर्छु, न त तिरश्चीनविद्या भनिने अङ्गविद्यादि मिथ्या जीवनद्वारा नै जीविका गर्छन् बरू धर्मतापूर्वक भिक्षा भोजन खोज्छु ( भिक्षाटन् गर्छु) र धर्मतापूर्वक खोजी गरेको (भिक्षाटन् गरेको) भिक्षा–भोजनद्वारा जीविका गर्छु ।”
त्यसपछि सूचिमुखी परिव्राजिका राजगृहको सडक सडकमा र दोबाटो दोबाटोमा घुमी यस्तो भन्न थालिन्— “श्रमण शाक्यपुत्रीयहरू धर्मतापूर्वक आहार ग्रहण गर्छन् । श्रमण शाक्यपुत्रीहरू निरवद्य (दोषरहित) आहार ग्रहण गर्छन् । श्रमण शाक्यपुत्रीयहरूलाई भिक्षा– भोजन देऊ! ।” परिव्राजिकाको कुरा सुनी पाँचसय परिवारहरू बुद्धमार्गी भएका थिए ।
`
Tags:

Latest

Flower

यस महामारीबाट सबै प्राणी मुक्त हाेउन भनी सबैले बुद्ध बचन रतनसुत्रको पाठ गर्नु र गराउनु आवश्यक छ

अहिले विश्वभर कोरोना भाइरसको महामारीले मानव समाजलाई दुख दिइरहेको छ । यस भाइसरले लाखौं मानिस पिडित छन् भने हजारौं मानवहरुको ज्यान लिइसकेको छ । यस्तो अवस्थामा विज्ञान यसकोलागी आवश्यक औषधी […]
Flower

नेपाल लकडाउन यस्ताे छ निर्णयहरु

नेपाल लकडाउन निर्णयहरु:- १. औषधी उपचार, खाद्यवस्तु खरिदजस्ता अत्यावश्यक काममा बाहेक कुनै पनि व्यक्ति घरबाट बाहिर ननिस्कने । २. अनुपतिप्राप्त सवारी साधन, स्वास्थ्यकर्मी, सुरक्षा निकायले प्रयोग गर्नेबाहेक सबै प्रकारका सार्वजनिक […]
Flower

भाेली ११ गते बिहान ६ बजेदेखि १८ गते बिहान ६ बजेसम्म घरबाट बाहिर निस्कन नपाउने

सरकारले एक हप्तासम्म घरबाट बाहिर निस्कन प्रतिबन्ध लगाएको छ। सिंहदरबार बसेको उच्चस्तरीय समन्वयन समितिको बैठकले ११ गते बिहान ६ बजेदेखि १८ गते बिहान ६ बजेसम्म घरबाट बाहिर निस्कन नपाउने निर्णय […]
Flower

किन भगवान बुद्धले होली पर्वलाई मुर्ख, असंस्कारी (ग्राम्य uncivilized) पर्व भनिए

बालनक्खत उत्सव( घोषक कथा) भगवान बुद्धले होली जस्तो पर्वलाई मुर्ख, असंस्कारी (ग्राम्य uncivilized) पर्व भन्नु भएको छ । किन भगवान बुद्धले होली पर्वलाई यस्तो भनिएको हो भने बुद्धकालीन समयमा श्रावस्तीमा […]
Flower

कम्मठानाचार्य श्रद्धेय प्रज्ञाश्री महास्थविरबाट “ सम्यक दृष्टि”बारे धर्म देशना

कम्मठानाचार्य श्रद्धेय प्रज्ञाश्री महास्थविरबाट धर्म देशना गर्नु भएको छ । आज डिएभी कलेजको बुुद्ध हलमा आयोजना गरिएको धर्म देसना कार्यक्रममा श्रद्धेय भन्तेबाट “ सम्यक दृष्टि”को बारेमा अत्यन्तै सरल सहज भाषामा […]

राजसंस्थाView All

राजा ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाहदेव बाट प्रधानमन्त्री केपी ओलीको शिघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना

राजा ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाहदेव बाट प्रधानमन्त्री केपी ओलीको शिघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरिबक्सेको छ आज राजाबाट प्रमुख सचिब पशुपति भक्त महर्जन ज्यूलाई पठाइबक्सेर टिचिंग अस्पतालमा उपचार गरिरहनु भएका प्रधानमन्त्री केपी […]

राजारानी भारत भ्रमणबाट स्वदेश फिर्ति सवारी हाेइबक्से

राजा ज्ञानेन्द्र बीर विक्रम शाह देव तथा रानी काेमलराज्य लक्ष्मी देवी शाह दुई साताभन्दा लामो धार्मिक तथा सामाजिक यात्रापछि स्वदेश फिर्ति सवाारी हाेइबक्सेकाे छ । अाज आइतबार दिउँसो राजारानी भारत […]

राजा रानी बाट अाज भारतको अमृतसरस्थित शिखहरुको पवित्र तीर्थस्थल ‘स्वर्ण मन्दिर’को दर्शन

राजा ज्ञानेन्द्र बीर बिक्रम शाहदेव तथा रानी काेमल राज्य लक्ष्मी देवी शाहबाट अाज बिहीबार भारतको अमृतसरस्थित शिखहरुको पवित्र तीर्थस्थल ‘स्वर्ण मन्दिर’को दर्शन गरिबक्सेकाे छ । माैसुफहरूलाई स्वर्ण मन्दिर परिसरमा श्री […]

राजाबाट प्रजातन्त्रलाई आफ्नो स्वार्थ अनुरुप प्रयोग नगर्न दलहरूलाइ चेतावनी दिइबक्सेको छ

राजाबाट प्रजातन्त्रलाई आफ्नो स्वार्थ अनुरुप प्रयोग नगर्न दलहरूलाइ चेतावनी दिइबक्सेको छ । ७० राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवसको अवसर पारेर राजाबाट देशवासीको नाउँमा बक्सेको सन्देश कुरा उल्लेख गरिबक्सेको हो । राजाबाट भनिबक्सेको […]

बाैध्द-गतिविधिView All

बुद्ध बिहारहरुमा सामूहिक पूजापाठ नगर्न अखिल नेपाल भिक्षु महासंघकाे आग्रह

कोरोना संक्रमणको जोखिमबाट बच्न अखिल नेपाल भिक्षु महासंघले अपिल गरेको छ । बुद्ध बिहारहरुमा सामूहिक पूजापाठ नगर्न आग्रह समेत गरिएकाे महासंघका महासचिव भिक्षु काेण्डन्यले बताए । सरकारले कोरोना सर्तकताका लागि […]

भिक्षु पञ्ञासार “त्रिपिटक विशारद“बाट “अकुशल कर्म“ विषयमा धर्मदेशना

श्रध्देय भिक्षु पञ्ञासार “त्रिपिटक विशारद“बाट कर्मविवपाक र पुनर्भव अन्तर्गत “अकुसल कर्म“विषयमा धर्मदेशना गर्नु भएको छ । युवा बौद्ध पुचः भक्तपुरको आयोजनामा भगवान बुद्ध बुद्ध भइसकेपछि सर्वप्रथम कपिलवस्तु नगरमा गमन गर्नु […]

अनगारीका संघबाट कोरोना भाइरसबाट सबै प्राणी मुक्त होस भन्ने कामना सहित बौद्ध स्थूपामा परित्राण पाठ

कोरोना भाइरसबाट सबै प्राणी मुक्त होस भन्ने कामना सहित धार्मिक पवित्रस्थल बौद्ध स्थूपामा परित्राण पाठ गरिएको छ । थेरवाद अन्र्तराष्टिय अनगारीका संघको आयोजनामा हिजो शुक्रवार बौद्ध स्थूपामा अनगारीका गुरुमाँहरुबाट नोबल […]

कोरोना भाइरसले सङ्क्रमितको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दै बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीमा शान्ति प्रार्थना

बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीमा कोरोना भाइरस सङ्क्रमणले मृत्यु भएकाप्रति श्रद्धाञ्जलि तथा सङ्क्रमितको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना शान्ति प्रार्थना गरिएको छ । लुम्बिनी पर्यटन व्यवसायी सङ्घद्वारा बिहीबार साँझ सो भाइरस सङ्क्रमणले मृत्यु भएकाप्रति […]

राजनीतिView All

नेपाल लकडाउन यस्ताे छ निर्णयहरु

नेपाल लकडाउन निर्णयहरु:- १. औषधी उपचार, खाद्यवस्तु खरिदजस्ता अत्यावश्यक काममा बाहेक कुनै पनि व्यक्ति घरबाट बाहिर ननिस्कने । २. अनुपतिप्राप्त सवारी साधन, स्वास्थ्यकर्मी, सुरक्षा निकायले प्रयोग गर्नेबाहेक सबै प्रकारका सार्वजनिक […]

भाेली ११ गते बिहान ६ बजेदेखि १८ गते बिहान ६ बजेसम्म घरबाट बाहिर निस्कन नपाउने

सरकारले एक हप्तासम्म घरबाट बाहिर निस्कन प्रतिबन्ध लगाएको छ। सिंहदरबार बसेको उच्चस्तरीय समन्वयन समितिको बैठकले ११ गते बिहान ६ बजेदेखि १८ गते बिहान ६ बजेसम्म घरबाट बाहिर निस्कन नपाउने निर्णय […]
/ राजनीति

आवास क्षेत्रमै विधुतीय शवदाहको योजना विरोधमा उत्रिए, स्थानीय

ललितपुरको शंखमूलमा आवास क्षेत्रमै विद्युतीय शवदाह बनाउन लागिएकोमा ललितपुरका स्थानीयवासीहरु संघर्षमा उत्रिएका छन् । विरोध प्रदर्शन गर्ने क्रममा उनीहरुले सोमबार ललितपुर महानगरपालिका र वडा नं ११ कार्यालयमा घेराउ गरी नाराबाजी […]
/ राजनीति

नेपालकाे पहिचान भनेकाे नै लुम्बिनी हाे

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेशकुमार भट्टराईले लुम्बिनीको वृहत्तर विकासका लागि सरकारले काम गरिरहेको बताउनुभएको छ । लुम्बिनी परिषद्को बैठकलाई हिजाे बुद्धवार सम्बोधन गर्दै उहाँले लुम्बिनीको विकासका लागि धेरै अध्ययन […]

सामाजिकView All

नेपालमा थप एक व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भेटिए

नेपालमा थप एक व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भेटिएको राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाका एक अधिकारीले पुष्टि गरेका छन्। योसहित नेपालमा भेटिएका सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या तीन पुगेको छ। तर तीमध्ये एक जना निको भइसकेका […]
/ सामाजिक

बिस्केट जात्रालाई औपचारिक पूजाआजामा मात्रै सीमित गरिने

विश्वव्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको उच्च जोखिमप्रति संवेदनशील भई यो वर्षको विस्केट जात्रालाई औपचारिक पूजाआजामा मात्र सीमित गरिने भएको छ । भक्तपुर नगरपालिकाका प्रमुख सुनिल प्रजापतिको अध्यक्षतामा सोमबार सम्पन्न विस्केट […]
/ सामाजिक

सत्यमोहन लोक साहित्य भवन बनाउन जगकाे शिलान्यास

सत्यमोहन लोक साहित्य भवन बनाउन आज चैत ६ गते विहिवार बखुं बहाल स्थित सत्यमोहन जोशीको घर पुननिर्माणकोलागी जग राख्ने काम सम्पन्न भएको छ। ललितपुर महानगरपालिकाका मेयर चिरिबाजु महर्जनको उपस्थितिमा लोक […]
/ सामाजिक

युवाहरूलाई बुद्ध शिक्षाको माध्यमबाट चेतनशील बनाउने उद्देश्य लिई स्थापना भएको #मैत्रेय_युवा_संघ को २३ औं स्थापना दिवस

युवाहरूलाई बुद्ध शिक्षाको माध्यमबाट चेतनशील बनाउने उद्देश्य लिई स्थापना भएको #मैत्रेय_युवा_संघ को २३ औं स्थापना दिवसको उपलक्ष्यमा डा. अनोजा गुरुमांको प्रमुख आतिथ्यमा वार्षिक उत्सव कार्यक्रम थथुबही , जयकीर्ति महाविहारमा सम्पन्न […]
Go to Top